Code - 2479 لسان العصافير Fraxinus excelsior L . زبان گنجشك كه ميوه آن در طب سنتى به لسان العصافير مشهور است درختى است زيبا ، برگريز ، به ارتفاع تا 40 متر از خانواده Oleaceae ، پوست درختان جوان صاف ولى در درختان مسن خشن مىشود . رنگ پوست تنه خاكسترى مايل به سبز است . بر روى پوست جوانه‌هاى سياه‌رنگ ، چهاروجهى ديده مىشود . تنه از ارتفاع سه تا شش مترى منشعب مىشود . شاخه‌ها نرم و انبوه ، برگ‌ها متقابل به درازاى 25 - 20 سانتيمتر ، شانه‌اى ، دمبرگ كوتاه ، برگچه‌ها بيضى شكل و در حاشيه كمى دندانه‌دار ، سطح فوقانى برگ سبز روشن و سطح تحتانى كمى كركدار است . گل‌ها ريز به صورت خوشه و در اوائل بهار قبل از پديدار شدن برگ‌ها ظاهر مىشود و در گل آذين‌هاى نر و ماده قرار دارند . گل فاقد كاسبرگ و به رنگ قرمز مايل به قهوه‌اى و داراى 2 پرچم و يك تخمدان است . تخمدان پس از رسيدن به ميوه تبديل مىشود ، ميوه به رنگ سبز مايل به قهوه‌اى ، فندقه ، داراى بال بيضى شكل و انتهاى آن تيز و قاعده قوسى شكل است و درون آن فقط يك دانه وجود دارد . وجود بال در ميوه سبب مىشود كه از پراكنده شدن دانه برابر وزش باد جلوگيرى شود . گياه در جنگل‌ها ، حاشيه مزارع و جاده‌هاى اغلب نقاط اروپا به صورت وحشى يا كاشته شده يافت مىشود . زيرگونه‌اى با نام علمى Fraxinus excelsior subsp coriariifolia ( Scheele ) E . Murray در شمال در نوده گرگان ، گل ماران ، چالوس ، كجور ، دره تالار ، آستارا ، لاهيجان ، جنگل‌هاى كليبر ارسباران و آبسيين آذربايجان وجود دارد . تاريخچه ، شناسائى و موارد مصرف آن در طب سنتى : نام جنس گياه از نام قديمى لاتين و گونه آن Excel - sior به معنى " بلندتر " گرفته شده كه اشاره به بلندى درخت است . گرچه بعضى محققين مانند عيسى بك معتقدند كه ماليا ( مران ) مندرج در كتاب دياسقوريدوس ( م - 1 ش 86 ص 83 ) اين درخت است ولى ماليا ( ى ) ديوسكوريد Fagus sylvatica مىباشد و خواص و موارد مصرف آن با گياه مورد بحث بسيار متفاوت است ( 1 * ) . اسرائيلى قرطبى مىنويسد " لسان العصافير هو ثمر الدردار و يقال له طالسفر و هو النجكران ؟ و اسمه بعجميه اندلس فراشنه " ( 2 * ) . منظور از دردار در طب سنتى شجره البق Ulmus L مىباشد گرچه برخى منابع اين را نيز دردار ناميده‌اند ولى صاحب مخزن ذيل لسان العصافير آورده است كه قسمى دردار است ( نه دردار معروف ) . همچنين طاليسفر با لسان العصافير مترادف نيست و در اين مجموعه ذيل عنوان زرنب Taxus baccata L . راجع به طاليسفر بحث خواهد شد . اما فراشنه Frashno نامى است اندلسى و امروزه به اسپانيولى آن را Fresno مىنامند كه نام علمى Fraxinus oxycarpa Willd است كه مترادف با